Oude Geuzelambiek
meer dan 600 jaar kwaliteitstraditie

Authentieke oude lambiekbieren - Les authentiques bières de Lambic Vieux  - Authentic old Lambic beers - Authentische alte Lambiekbiere

Deze tekst in het oude rekeningenboek van de Stad Halle (België) werd opgemerkt door Médard-Jules Van den Weghe en gepubliceerd in de Gedenkschriften van de KGOKH nr. 12, blz. 10. Hij werd hernomen door dr. Gaston Renson in het tijdschrift “Eigen Schoon en De Brabander”, 1959/1960, exact vierhonderd jaar nadat hij werd neergeschreven door de algemene ontvanger van de graaf van Henegouwen, op dat ogenblik Koning Filips II van Spanje. De link met de traditionele brouwwijze van oude lambiekbieren werd gelegd door ir. Marcel Franssens in de “Verhandelingen van de KGOKH”, nieuwe reeks nr. 9, 1971.

Het was gebruikelijk in de rekeningboeken die uittreksels van de oudere ordonnanties op te nemen die van belang waren voor een goed begrip van de genoteerde ontvangsten. De verplichting om nog enkel op gecontroleerde wijze te brouwen voor wat betreft de hoeveelheden, de soorten en de verhoudingen graan die daarbij werden aangewend, en de instelling van een strenge controle, had een rechtstreekse weerslag op de ontvangsten van de heer. In beroerde oorlogstijden werden zo’n kwaliteitsverplichtingen tijdelijk opgeheven of verboden. Wanneer dan later, zoals in 1560, de oude kwaliteitsvoorschriften weer van toepassing gesteld werden was dat te merken aan de ontvangsten.

De nota in de rand van het besluit van 1560 vermeldt dat de opgetekende bepalingen werden vastgesteld door de baljuw en de schepenen der stad en dat deze ze kunnen verstrengen of versoepelen als het belang van de stad dit vereist. Een oud voorbeeld van zo’n onderhandelingen over de al dan niet toepassing van het oude voorschrift is eveneens bekend uit de Halse stadsrekeningen, maar dan uit 1400, waar het luidt: “Item van Claes costen die ghereden was tot berghe (dit is Bergen, de hoofdstad van Henegouwen) des vrindaghes XVI in Januario, om te sprekene met den rentmeester van heneghouwe, van de hoppen die verboden was met coeren te brouwen, V s.” (KGOKH-Gedenkschriften nr. 12, blz. 17, bron Rijksarchief Brussel, Rekenkamer nr. 39.512). Nog in 1402 lezen we: “Item Claes costen noch, die tot berghe ghesonden was des maendags XVII daghe in Septembre, doe dat verbot ghedaen was, dat men met evenen (haver, avoine) niet meer en brouwen en soude, omme te biddene dat men daeraf gracie (vrijstelling) hebben mochte.”, (KGOKH-Gedenkschriften nr. 12, blz. 7, bron Rijksarchief Brussel, Rekenkamer nr. 39.515).

Het in 1560 geciteerde reglement is dus veel ouder dan het uittreksel en ouder dan 1400 vermits men toen onderhandelde over de opheffing van het verbod.

Graaf van Henegouwen-Holland-Zeeland en hertog in Beieren in 1400 was hertog Albrecht van Beieren, zoon van keizer Lodewijk van Beieren en Margareta van Henegouwen. In die tijd bouwde men te Halle met de steun van de hertog aan het koor van de St.-Martinusbasiliek, die bijzonderheden vertoont die nergens elders in de Nederlanden te vinden zijn maar wel in Albrecht’s Beierse hoofdstad Straubing, een bouwproject dat evenals de basiliek te Halle ondersteund werd door de hertog. Misschien kunnen de Beieren via deze betrekkingen tussen beide landstreken in het Halse reglement hun inspiratie gehaald hebben voor het latere en nog steeds bekende “Reinheitsgebot” (1516) voor het brouwen van bier.

Volledige tekst

Extraict daucuns articles des ordonnan et statuz sur le fait des brasseurs et cambiers de laditte ville de hal.
Item Est statue et ordonne pour le plus grant prouffit de la ville que doresanvant on brassera keute et houppe sur le pegele et selon la valleur des grains ainsy que lon est acoustume de vielz temps. Et qui brassera oultre le pegele tel fourfera une amende de vi L ts pour la premiere fois et ne porra faire son mestier durant lespace de xl jours. Et la cervoise quon trouvera estre brassee plus q’le peghele contient seroit confisquie au prouffit du Sr. Et pour le seconde fois sur lamende de xn L ts Et pour la me fois sur paine destre prive du mestier a la volente du Sr. De laquelle amende le Sr auera ung tierch. L autre tierch sera au prouffit de la ville. Et lautre tierch au prouffit du Rapporteur. Et polre les maltoteurs aller avec le peghelere sil leur plaist pour enquerir et scavoir si laditte cervoise est brassee trop longhe. Que les brasseurs qui voldront enthoner leur cervoise ilz fourferront lamende de XV S ts pour chune fois au prouffit du Sr. Et le peghelere sera creu par son serment tant de lamende cue de la cervoise et leike.
Item Que nul sadvance de faire de bree sans y mettre xvi Rxes de grains Assauvoir vi Rxes de fourment et x Rxes dorge et dave qui font ensamble xvi Rxes ainsi quon a este acoustume du temps passet pour le faire mesurer dedens le moulin quant on sera requis par le mayeur et eschevins.

Uittreksel uit enkele artikelen der ordonnantie betreffende de brouwers van de stad Halle.
Er wordt vastgesteld en verordend ten voordele van de stad dat men in het vervolg kuit en hopbier zal brouwen op de pegel en volgens de waarde van het graan, zoals men vanouds gewoon is. En wie buiten de pegel om brouwt zal beboet worden met 6 Doornikse ponden voor de eerste maal en hij zal zijn ambacht niet mogen uitoefenen gedurende 40 dagen. En het bier dat aangetroffen wordt en dat de pegel overtreft wordt aangeslagen ten voordele van de heer. En voor de tweede maal bedraagt de boete 12 Doornikse ponden. En voor de derde maal kan de heer de uitoefening van het ambacht ontzeggen. Van deze boete zal de heer een derde krijgen. Het andere derde is ten voordele van de stad. En het andere derde is ten voordele van de aanbrenger. En de kommiezen mogen met de pegelaar naar goed bevinden onderzoeken om te weten of een bier te lang werd gebrouwen bij de brouwers die hun bier willen op tonnen trekken. Zij worden elke keer beboet met 15 Doornikse sols ten voordele van de heer. En de pegelaar zal onder ede geloofd worden zowel wat betreft de boete als het bier en ...
Niemand mag een beslag aanmaken zonder er 16 razieren graan in te doen, te weten 6 razieren tarwe en 10 razieren gerst en haver, samen 16 razieren, zoals men gewend is te doen in het verleden om te laten meten in de molen als men hiertoe opgeroepen wordt door de meier en de schepenen.